برای انتخاب تجهیز ابزار دقیق مناسب،شاخص هایی تعریف می شوند که دستگاه ابزار دقیق مورد نظر باید دارای آن شاخص ها باشد. در ادامه مهم ترین این شاخص ها بیان گردیده است.

اول: خطا (Error)

اختلاف بین مقدار واقعی و مقدار اندازه گیری شده توسط تجهیز را خطا می گویند.

خطای دینامیک :

یک نمونه از این خطا اختلاف (تفاضل) بین مقدار حقیقی کمیت و مقدار اندازه گیری شده توسط دستگاه اندازه گیری می باشد.به عنوان مثال،اندازه گیری غلط ولتاژ توسط ولت متری که مقاوت داخلی یا وردوی آن خیلی زیاد نباشد.

خطای استاتیک :

خطای استاتیک ناشی از قرائت کمیت است.

خطای مطلق :

حداکثر فاصله بین مقدار اندازه گیری شده و مقدار واقعی را خطای مطلق گویند

خطای نسبی :

نسبت خطای مطلق به مقدار اندازه گیری را خطای نسبی گویند.

دوم :صحت (Accuracy)

صحت به معنی تطبیق مقدار اندازه گیری شده با مقدار واقعیکمیت تحت اندازه گیری می باشد، در واقع صحت بیانگر میزان نزدیک بودن مقدار خوانده شده توسط تجهیز اندازه گیری به مقدار حقیقی کمیت تحت اندازه گیری است.این پارامتر معمولا بر حسب درصد خطا در تمام محدوده اندازه گیری بیان می شود.برای مثال وقی عنوان می شود که صحت دستگاهی 1% ± آخرین عدد صفحه مدرج  می باشد به این معنی است که اگر این دستگاه یک فشارسنج با رنج 0∼100 پوند بر اینچ مربع است،و عقربه ی نشان دهنده ی آن روی عدد 50 قرار گیرد،مقدار واقعی می تواند بین 49 تا 51 باشد.

سوم : دقت (Precision) 

زمانی می گویند یک تجهیز اندازه گیر دقت خوبی دارد که در دفعات مختلف اندازه گیری ، مقادیر ثبت شده توسط آن به هم نزدیک باشند،حتی اگر از مقدار واقعی فاصله داشته باشند. در واقع،دستگاه اندازه گیر به ازای یک مقدار ثابت،مقادیر متفاوتی را نشان ندهد.خوب است بدانید که گاهی به جای اصطلاح دقت از اصطلاح تکرارپذیری (Repeatibility) استفاده می شود.

چهارم :حساسیت (Sensitivity)

نسبت تغییرات خروجی تجهیز اندازه گیر به واحد تغییرات در کمیت مورد اندازه گیری را حساسیت می گویند.حساسیت بهتر یک تجهیز به معنی اندازه گیری دقیق تر و تغییرات خروجی بزرگ تر است.حساسیت بالا در تجهیزات  اندازه گیری باعث می شود که سیگنال  حاصل به راحتی توسط کنترل کننده یا تجهیزات دیگر قابل خواندن باشد

پنجم :رنج (Range)

محدوده بین کمترین تا بیشترین مقدار قابل اندازه گیری توسط سنسور،ترانسدیوسر، یا ترانسمیتر را رنج اندازه گیری می گویند.رنج را همیشه با دو عدد مشخص می کنند.به عنوان مثال عنوان می شود رنج دستگاه  0 تا 200 اینچ آب است

ششم : محدوده (Span) 

اختلاف جبری بین حداقل و حداکثر رنج تغییرات یک دستگاه را Span  می نامند.

هفتم : حداکثر فشار کاری (Maximum working pressure)

حداکثر فشار کاری را که دستگاه در حین کار می تواند تحمل کند  M.W.P می نامند.

هشتم : پایداری (Stability)

اگر تجهیزی طی زمان دچار انحراف (Drift)  شده یا از کالیبره خارج شود،ناپایدار تلقی می شود.انحراف می تواند طی زمان یا در طی عملکردهای دوره ای تجهیز اتفاق بیفتد.

نهم : پاسخ دهی (Response)

یک دستگاه اندازه گیری خوب باید کمیت تحت اندازه گیری را به سرعت اندازه گیری کند.اما در عمل ،این تجهیزات با یک تاخیر زمانی این کار را انجام می دهند.تاخیر زمانی عنصر اندازه گیر باید از کوچک ترین تاخیر زمانی موجود در حلقه کنترل بسیار کوچکتر باشد.خوشبختانه در فرایندهای صنعتی معمولا تاخیر زمانی فرایند و سایر قطعات حلقه کنترل،بسیار بزرگتر از تاخیر زمانی دستگاه اندازه گیری است،بنابراین مشکلی ایجاد نمی شود،اما به هر حال هنگام استفاده از یک دستگاه اندازه گیری باید به تاخیر زمانی آن نیز توجه نمود.

دهم : قابلیت تفکیک (Resolution)

به کمترین تغییر در ورودی که منجر به تغییر در خروجی دستگاه اندازه گیر شود،قایبلیت تفکیک اطلاق می شود. در واقع ،این مقدار نشان دهنده ی مقدار مینیمم تغییراتی است که توسط تجهیز مورد نظر قابل اندازه گیری می باشد.

یازدهم : قابلیت اطمینان (Reliability)

قابلیت اطمینان مشخصه ای است که کارایی یک سیستم را به جهت عمر مفید آن بیان می کند.باید توجه داشت که برخلاف سایر مشخصه های یک سیستم که به طور آنی قابل اندازه گیری است قابلیت اطمینان را باید با جمع آوری داده های آماری که از چندین سیستم مشابه و در طول زمان جمع آوری شده اند مشخص نمود.به طور خلاصه،تعریف قابلیت اطمینان عبارت است از احتمال اینکه یک سیستم تحت شرایط محیطی مشخص تا زمان  t  سالم باشد.

دوازدهم : هیسترزیس (Hysteresis)

هیستریزس (پسماند ) به معنای عدم تطابق منحنی های گذاشت و برداشت بار می باشد که در واقع، اثرات خروجی مختلف مربوط به گذاشت و برداشت بار را شرح می دهد. پسماند رد یک سیستم مکانیکی و برقی،ناشی از این واقعیت است که همه انرژی ای که در هنگام گذاشتن بار به قسمت های تحت تنش وارد می شود،هنگام برداشتن بار قابل بازگشت نیست.البته هیسترزیس همواره یک اثر مزاحم به حساب نمی آید،مثلا در سوییچ ها وجود این اثر غیرخطی برای عملکرد صحیح الزامی است.

سیزدهم :خطی بودن (Linearity)

خطی بودن یک سیستم با مراجعه به منحنی خروجی بر حسب ورودی تعیین می شود.به بیان دیگر،اگر نسبت خروجی به ورودی یک سیستم در نقاط مختلف یک عدد ثابت باشد(یعنی شب منحنی ثابت باشد) اصطلاحا می گوییم که سیستم خطی است.رفتار خطی،رفتاری مطلوب برای یک سیستم اندازه گیری به حساب می آید.

چهاردهم: کالیبراسیون (Calibration)

مقایسه دستگاه ابزار دقیق با یک مرجع استاندارد آزمایشگاهی در شرایط استاندارد،جهت اطمینان از دقت و سلامت آن وتعیین میزان خطای این وسیله نسبت به آن استاندارد را کالیبراسیون گویند. کالیبراسیون تجهیزات ابزار دقیق یک فعالیت کلیدی در نگهداری وتعمیرات است و هدف از آن اطمینان از حفظ صحت و دقت تجهیز ابزار دقیق می باشد.معمولا این فعالیت در کارگاه ابزار دقیق انجام می شود.

پانزدهم : انحراف (Drift)

تغییرات نامطلوب خروجی ایجاد شده در طول یک دوره زمانی که به تغییرات ورودی،شرایط عملیاتی،و یا بار ارتباطی نداشته باشد را انحراف یا رانش می گویند .

× در واتساپ در ارتباط باشید